Sertifika
EN ISO 13688:2013/A1:2021
EN ISO 13688:2013/A1:2021 Koruyucu Giysi Standardı
Koruyucu Mont ve Pantolonlar İçin Genel Gereklilikler
EN ISO 13688:2013/A1:2021, koruyucu giysilerin kullanıcı sağlığına ve güvenliğine uygun şekilde tasarlanması, üretilmesi, bedenlendirilmesi, işaretlenmesi ve kullanıcıya doğru bilgilerle sunulması için gereken genel şartları belirleyen Avrupa standardıdır.
Standardın resmî adı:
EN ISO 13688:2013/A1:2021 – Protective Clothing – General Requirements
Türkçe karşılığı:
Koruyucu Giysiler – Genel Gereklilikler
Standart; koruyucu mont, pantolon, tulum ve benzeri giysilerin ergonomi, zararsızlık, beden ölçülendirmesi, kullanım ömrü, diğer koruyucu ekipmanlarla uyumluluk, ürün işaretlemeleri ve üretici talimatları bakımından taşıması gereken temel özellikleri kapsar.
A1:2021 İfadesi Ne Anlama Gelir?
A1:2021, EN ISO 13688:2013 standardına 2021 yılında yayımlanan birinci değişikliğin uygulandığını gösterir.
Bu nedenle ürün veya belge üzerindeki:
EN ISO 13688:2013/A1:2021
ifadesi, standardın 2013 tarihli ana metniyle birlikte 2021 tarihli değişiklik hükümlerinin de dikkate alındığını belirtir. ISO tarafından yayımlanan değişiklik, ISO 13688:2013 standardına uygulanmaktadır.
Standardın birleştirilmiş gösterimi bazı belgelerde şu şekilde de yazılabilir:
EN ISO 13688:2013+A1:2021
“/A1:2021” yalnızca değişiklik belgesini, “+A1:2021” ise ana standart ile değişikliğin birlikte uygulanmasını ifade eder.
EN ISO 13688 Bir Koruma Sınıfı mıdır?
Hayır. EN ISO 13688, tek başına bir darbe, aşınma veya sürüklenme koruma sınıfı değildir.
Bu standardın ürün üzerinde bulunması, montun veya pantolonun doğrudan A, AA ya da AAA motosiklet koruma sınıfına sahip olduğunu göstermez.
EN ISO 13688, genel koruyucu giysi gerekliliklerini düzenleyen temel bir standarttır. Ürünün hangi tehlikeye karşı koruma sağladığı, birlikte belirtilen ürüne özel performans standardından anlaşılır.
Örneğin motosiklet montu ve pantolonlarında koruma sınıfı aşağıdaki standartlarla gösterilebilir:
-
EN 17092-2: AAA sınıfı motosiklet giysileri
-
EN 17092-3: AA sınıfı motosiklet giysileri
-
EN 17092-4: A sınıfı motosiklet giysileri
-
EN 17092-5: B sınıfı motosiklet giysileri
-
EN 17092-6: C sınıfı motosiklet giysileri
EN ISO 13688 standardı, bu tür belirli koruyucu performans standartlarıyla birlikte kullanılmak üzere hazırlanmıştır ve tek başına kullanılmamalıdır.
Standardın Kapsadığı Temel Özellikler
Ergonomi ve Koruyucu Tasarım
Koruyucu giysi, öngörülen kullanım amacı doğrultusunda kullanıcıya uygun şekilde tasarlanmalıdır.
Mont veya pantolon;
-
Kullanıcının temel hareketlerini aşırı derecede kısıtlamamalı,
-
Sürüş veya çalışma pozisyonunda tehlike oluşturmamalı,
-
Doğru beden seçildiğinde vücuda uygun biçimde oturmalı,
-
Korunması gereken bölgeleri mümkün olduğunca kapatmalı,
-
Normal kullanım sırasında rahatsızlık veya yaralanma riski oluşturmamalıdır.
Giysi üzerindeki fermuar, düğme, çıtçıt, kemer, ayar kayışı ve diğer parçaların kullanıcıya zarar verebilecek biçimde konumlandırılmaması gerekir.
Malzemelerin Zararsızlığı
Koruyucu giysinin üretiminde kullanılan kumaş, deri, kaplama, astar, iplik, boya, aksesuar ve diğer bileşenler, öngörülen kullanım şartlarında kullanıcı sağlığına zarar vermemelidir.
Ürün;
-
Keskin veya sivri parçalar içermemeli,
-
Ciltle temas sırasında tahriş riskini artırmamalı,
-
Kullanıcıya zarar verebilecek uygunsuz maddeler içermemeli,
-
Normal kullanım ve bakım şartlarında güvenli yapısını korumalıdır.
EN ISO 13688 uygunluğu, kullanılan malzemelerin yalnızca dayanıklılık bakımından değil, kullanıcı sağlığı ve güvenliği bakımından da değerlendirilmesini gerektirir.
Beden ve Ölçü Tanımlaması
Koruyucu giysinin bedeni, yalnızca S, M, L veya XL gibi ticari beden ifadeleriyle sınırlandırılmamalıdır.
Üretici, ürünün kullanıcıya uygun şekilde seçilebilmesi için ilgili vücut ölçülerini belirtmelidir. Ürün türüne göre aşağıdaki ölçüler kullanılabilir:
-
Göğüs çevresi
-
Bel çevresi
-
Kalça çevresi
-
Boy uzunluğu
-
İç bacak uzunluğu
-
Ürünle ilgili diğer temel vücut ölçüleri
Doğru beden seçimi, koruyucu giysinin güvenli çalışması açısından önemlidir. Çok bol veya çok dar ürünler, hareket kabiliyetini ve koruyucu parçaların doğru konumda kalmasını olumsuz etkileyebilir.
Yaşlanma ve Boyutsal Değişim
Koruyucu giysinin özellikleri kullanım, yıkama, kurutma, temizlik, ışık, sıcaklık ve saklama şartları nedeniyle zaman içerisinde değişebilir.
Üretici tarafından belirtilen bakım işlemlerinden sonra ürünün;
-
Kabul edilemez ölçüde çekmemesi,
-
Aşırı derecede genişlememesi,
-
Koruyucu parçalarının konumunu kaybetmemesi,
-
Güvenli kullanımını engelleyecek şekilde bozulmaması
beklenir.
Kullanıcı, ürün etiketinde ve kullanım talimatlarında belirtilen yıkama, kurutma ve bakım kurallarına uymalıdır.
Diğer Koruyucu Ekipmanlarla Uyumluluk
Koruyucu mont veya pantolon, birlikte kullanılması öngörülen diğer kişisel koruyucu ekipmanların çalışmasını engellememelidir.
Motosiklet ekipmanlarında bu değerlendirme özellikle şu ürünlerle bağlantılıdır:
-
Motosiklet kaskı
-
Motosiklet eldiveni
-
Motosiklet botu
-
Sırt koruyucusu
-
Göğüs koruyucusu
-
Dirsek ve omuz koruyucuları
-
Diz ve kalça koruyucuları
-
Mont ile pantolon bağlantı sistemleri
Mont kolunun eldivenin, pantolon paçasının ise botun kullanımını tehlikeli biçimde engellememesi gerekir. Birlikte kullanılan ekipmanlar arasında korumasız boşluk oluşmaması önemlidir.
Ürün İşaretlemeleri
Koruyucu giysi üzerindeki işaretlemelerin okunabilir, anlaşılır ve ürünün kullanım ömrü boyunca mümkün olduğunca kalıcı olması gerekir.
Ürün etiketinde veya ürünle birlikte verilen belgelerde aşağıdaki bilgiler bulunabilir:
-
Üretici veya marka adı
-
Ürün modeli veya ürün kodu
-
Ürün bedeni ve ilgili vücut ölçüleri
-
CE işareti
-
Uygulanan standart numarası
-
İlgili koruyucu giysi piktogramı
-
Ürünün koruma sınıfı
-
Üretim veya takip bilgileri
-
Yıkama ve bakım sembolleri
-
Kullanım talimatına erişim bilgisi
EN ISO 13688 işaretinin yanında, ürünün hangi tehlikeye karşı koruma sağladığını gösteren özel standardın ve performans sınıfının da kontrol edilmesi gerekir.
Üretici Tarafından Verilmesi Gereken Bilgiler
Koruyucu giysiyle birlikte kullanıcıya, ürünün güvenli ve doğru kullanımını sağlayacak bilgiler sunulmalıdır.
Bu bilgiler genel olarak şunları kapsayabilir:
-
Ürünün kullanım amacı
-
Sağladığı koruma türü ve seviyesi
-
Kullanım sınırları
-
Doğru beden seçimi
-
Ürünün giyilme ve ayarlanma şekli
-
Birlikte kullanılması gereken koruyucu ekipmanlar
-
Temizlik ve bakım talimatları
-
Saklama koşulları
-
Ürünün kontrol edilme yöntemi
-
Hasar veya aşınma durumunda yapılması gerekenler
-
Varsa kullanım ömrü veya değiştirme kriterleri
-
Uygunluk belgelerine erişim bilgisi
Kullanıcı, ürünü kullanmadan önce üretici tarafından sağlanan talimatları okumalıdır.
Motosiklet Montu ve Pantolonundaki Anlamı
Bir motosiklet montunda veya pantolonunda EN ISO 13688:2013/A1:2021 ibaresinin bulunması, ürünün koruyucu giysiler için geçerli genel tasarım, ergonomi, zararsızlık, bedenlendirme, işaretleme ve bilgilendirme şartları kapsamında değerlendirildiğini gösterir.
Ancak motosiklet kazalarında aşınma, yırtılma ve darbe korumasının değerlendirilmesi için ürün üzerinde ayrıca EN 17092 serisine ait uygun standart ve sınıf bilgisi aranmalıdır.
Örnek bir işaretleme:
EN ISO 13688:2013/A1:2021
EN 17092-4:2020 – Class A
Bu örnekte:
-
EN ISO 13688, koruyucu giysinin genel gerekliliklerini,
-
EN 17092-4 ise motosiklet kullanımına yönelik Class A performans gerekliliklerini
ifade eder.
Darbe Koruyucularının Standartları
Mont veya pantolon içerisinde kullanılan omuz, dirsek, diz ve kalça koruyucuları, giysinin genel standardından ayrı olarak değerlendirilebilir.
Eklem koruyucularında yaygın olarak:
EN 1621-1
standardı kullanılır.
Sırt koruyucularında ise yaygın olarak:
EN 1621-2
standardı kullanılır.
Bu koruyucuların Level 1 veya Level 2 gibi darbe koruma seviyeleri bulunabilir. Giysinin EN ISO 13688 standardına uygun olması, ürün içerisindeki bütün koruyucuların otomatik olarak Level 2 olduğu anlamına gelmez.
Koruyucuların standart ve seviye bilgileri, parçaların kendi üzerindeki işaretlemelerden kontrol edilmelidir.
EN ISO 13688 Neleri Garanti Etmez?
EN ISO 13688:2013/A1:2021 standardı tek başına;
-
Belirli bir motosiklet koruma sınıfını,
-
Belirli bir aşınma süresini,
-
Belirli bir güvenli sürüş hızını,
-
Darbe koruyucularının Level 1 veya Level 2 olduğunu,
-
Ürünün su geçirmez olduğunu,
-
Ürünün soğuğa veya sıcağa karşı özel koruma sağladığını,
-
Kazalarda yaralanmanın tamamen önleneceğini
garanti etmez.
Bu özelliklerin her biri için ürünün ilgili performans standardı, test sonucu, koruma sınıfı ve üretici beyanı ayrıca incelenmelidir.
Üründe Kontrol Edilmesi Gereken Bilgiler
Koruyucu motosiklet montu veya pantolonu satın alırken aşağıdaki bilgiler birlikte kontrol edilmelidir:
-
CE işareti
-
Üretici veya marka bilgisi
-
Ürün modeli
-
EN ISO 13688 standardı
-
EN 17092 standardı ve koruma sınıfı
-
Motosiklet sürücüsü piktogramı
-
Omuz, dirsek, diz ve kalça koruyucularının standartları
-
Koruyucuların Level 1 veya Level 2 seviyeleri
-
Ürünle birlikte sırt koruyucusu verilip verilmediği
-
Doğru beden ölçüleri
-
Kullanım ve bakım talimatları
-
AB Uygunluk Beyanı
Yalnızca “CE”, “korumalı” veya “motosiklet montu” ifadelerinin bulunması, ürünün hangi koruma seviyesine sahip olduğunu belirlemek için yeterli değildir.
Kullanım ve Bakım Uyarıları
Ürünün güvenli ve koruyucu özelliklerinin korunması için:
-
Doğru beden kullanılmalıdır.
-
Koruyucular ilgili vücut bölgelerine göre ayarlanmalıdır.
-
Fermuarlar ve kapatma sistemleri sürüş sırasında tamamen kapatılmalıdır.
-
Üreticinin yıkama ve kurutma talimatlarına uyulmalıdır.
-
Koruyucular, üretici izin vermediği sürece ürünle birlikte yıkanmamalıdır.
-
Hasarlı fermuar veya dikişlerle ürün kullanılmamalıdır.
-
Kaza geçiren ürün detaylı şekilde kontrol edilmelidir.
-
Aşınmış, yırtılmış veya deformasyona uğramış parçalar değiştirilmelidir.
-
Üretici tarafından onaylanmayan değişiklikler yapılmamalıdır.
-
Ürün kuru, temiz ve uygun ortamda saklanmalıdır.
Önemli Bilgilendirme
EN ISO 13688:2013/A1:2021, koruyucu giysilerin genel sağlık, güvenlik, ergonomi, bedenlendirme ve bilgilendirme gerekliliklerini düzenleyen temel standarttır.
Bu standardın ürün üzerinde bulunması, ürünün tek başına belirli bir tehlikeye karşı sertifikalandırıldığı anlamına gelmez. Ürünün gerçek koruma seviyesi, EN 17092 gibi birlikte belirtilen özel performans standardı ve sınıfıyla belirlenir.
Hiçbir koruyucu giysi, motosiklet kazalarında yaralanma riskini tamamen ortadan kaldıramaz. Koruyucu mont ve pantolon; uygun standartlara sahip kask, eldiven, bot ve diğer motosiklet ekipmanlarıyla birlikte kullanılmalıdır.
Ürüne özel kesin bilgiler için ürün etiketi, üreticinin kullanım kılavuzu, AB Uygunluk Beyanı ve ilgili sertifikasyon belgeleri esas alınmalıdır.
