EN 1621 Motosiklet Koruyucu Standardı

Darbe Koruyucuları İçin Avrupa Güvenlik Standardı

EN 1621, motosiklet sürücülerine yönelik darbe koruyucularının performans, koruma alanı, ergonomi, işaretleme ve test gerekliliklerini belirleyen Avrupa standardı serisidir.

Bu standart; motosiklet montu, pantolonu veya koruyucu ekipman içerisinde kullanılan omuz, dirsek, kalça, diz, sırt ve göğüs koruyucuları ile belirli motosiklet hava yastığı sistemlerini kapsar.

EN 1621 standardına göre değerlendirilen koruyucuların temel amacı, kaza sırasında yol yüzeyi veya başka bir cisimle meydana gelen mekanik darbelerin vücuda aktardığı kuvveti azaltmaya yardımcı olmaktır. Bununla birlikte hiçbir koruyucu, bütün yaralanmaları veya kazanın sonuçlarını tamamen önleyemez.

---

EN 1621 Tek Bir Standart Değildir

EN 1621, koruyucunun kullanılacağı vücut bölgesine ve çalışma sistemine göre farklı bölümlere ayrılır.

EN 1621-1:2012

Motosiklet sürücüleri için eklem ve uzuv darbe koruyucuları

Bu bölüm genel olarak aşağıdaki bölgelerde kullanılan koruyucuları kapsar:

• Omuz

• Dirsek

• Kalça

• Diz

• Bacak ve kaval bölgesi

Koruyucular motosiklet montu veya pantolonu içerisine yerleştirilebilir, giysiye sabitlenebilir ya da bağımsız bir koruyucu ekipman olarak kullanılabilir.

EN 1621-1 kapsamında koruyucunun darbe sönümleme performansının yanında koruma alanı, ergonomisi, sabitlenmesi, malzeme güvenliği, ürün işaretlemesi ve üretici tarafından verilmesi gereken bilgiler de değerlendirilir.

EN 1621-2:2014

Motosiklet sürücüleri için sırt koruyucuları

Bu bölüm, motosiklet sürücülerinin normal trafik koşullarında kullanması amacıyla tasarlanan sırt koruyucularının asgari koruma alanını ve darbe performansını belirler.

Standartta genel olarak üç sırt koruyucusu türü bulunur:

• FB – Full Back: Sırtın merkezini ve kürek kemiği bölgelerini kapsayan tam sırt koruyucusu

• CB – Central Back: Sırtın merkez bölümünü kapsayan merkezi sırt koruyucusu

• LB – Lower Back: Bel ve alt sırt bölgesini kapsayan koruyucu

Sırt koruyucularında darbe performansının yanı sıra bedenlendirme, ergonomi, zararsızlık, işaretleme ve kullanıcıya verilecek bilgiler de değerlendirilir.

EN 1621-3:2018

Motosiklet sürücüleri için göğüs koruyucuları

Bu bölüm, göğüs bölgesinde kullanılmak üzere tasarlanan motosiklet koruyucularının asgari koruma alanını ve darbe performansını kapsar.

Göğüs koruyucuları genel olarak:

• Tek parça tam göğüs koruyucusu

• Sağ ve sol parçadan oluşan bölünmüş göğüs koruyucusu

şeklinde tasarlanabilir.

EN 1621-3 kapsamında darbe kuvvetinin azaltılması, koruma alanı, bedenlendirme, ergonomi, malzeme güvenliği, işaretleme ve üretici bilgilerinin uygunluğu değerlendirilir. Level 2 göğüs koruyucularında kuvvet iletiminin azaltılmasına ek olarak darbenin daha geniş bir alana dağıtılması da değerlendirilir.

EN 1621-4:2013

Motosiklet sürücüleri için şişirilebilir koruyucular

Bu bölüm, mekanik olarak etkinleştirilen motosiklet hava yastığı ve şişirilebilir koruyucu sistemlerine yönelik gereklilikleri belirler.

Standart kapsamında:

• Koruyucunun devreye girme süresi

• Şişme sistemi

• Asgari koruma alanı

• Darbe performansı

• Bedenlendirme

• Ergonomi

• Malzeme güvenliği

• Ürün işaretlemesi

• Kullanıcı talimatları

değerlendirilir.

EN 1621-4:2013’ün mevcut kapsamı mekanik olarak etkinleştirilen sistemlerdir. Elektronik çarpışma algılama sistemleri bu sürümün doğrudan değerlendirme kapsamına dahil edilmemiştir.

---

Level 1 ve Level 2 Ne Anlama Gelir?

EN 1621 standardında koruyucuların darbe performansı genellikle iki seviyede sınıflandırılır:

Level 1

Standardın belirlediği temel darbe koruma seviyesidir.

Level 1 koruyucular çoğunlukla daha ince, daha hafif ve daha esnek olabilir. Günlük kullanımda hareket rahatlığı ve havalandırma bakımından avantaj sağlayabilir.

Level 2

Level 1’e göre daha düşük kuvvet iletim sınırlarını karşılayan daha yüksek darbe koruma seviyesidir.

Level 2 koruyucuların vücuda ilettiği kuvvetin daha düşük olması gerekir. Koruyucunun malzemesine ve tasarımına göre kalınlık, ağırlık veya sertlik artabilir.

Level 2, Level 1’den daha yüksek bir darbe koruma performansını ifade eder. Ancak ürünün gerçek kullanım performansı; doğru beden, doğru konumlandırma, koruma alanı ve koruyucunun kaza sırasında yerinde kalması gibi faktörlere de bağlıdır.

---

Darbe Testi Nasıl Yapılır?

EN 1621 testlerinde koruyucu, ölçüm sistemine bağlı özel bir örs üzerine yerleştirilir. Belirli ağırlık ve geometrik yapıya sahip bir darbe aparatı, standartta belirtilen enerjiyle koruyucunun üzerine düşürülür.

Koruyucunun arkasına geçen kuvvet ölçülerek ürünün darbeyi ne ölçüde azalttığı belirlenir.

Ölçülen kuvvet ne kadar düşükse, koruyucunun darbe sönümleme performansı o kadar yüksektir.

Testler yalnızca koruyucunun merkezine değil, tasarımın daha zayıf olabilecek farklı noktalarına da uygulanabilir. Ürünün beyanına göre yüksek sıcaklık ve düşük sıcaklık koşullarındaki performansı ayrıca değerlendirilebilir.

---

Eklem Koruyucularında Kuvvet Sınırları

EN 1621-1:2012 kapsamında omuz, dirsek, kalça ve diz gibi bölgelerde kullanılan koruyucular için temel sınırlar şöyledir:

Koruma seviyesi	Ortalama iletilen kuvvet	Tek darbedeki üst sınır
Level 1	En fazla 35 kN	50 kN’nin altında
Level 2	En fazla 20 kN	30 kN’nin altında

Bu değerler, laboratuvar testlerinde koruyucunun arkasına geçen kuvveti ifade eder. Level 2 koruyucunun geçmesine izin verilen ortalama kuvvet, Level 1’e göre daha düşüktür.

---

Sırt Koruyucularında Kuvvet Sınırları

EN 1621-2:2014 kapsamında sırt koruyucuları için kullanılan temel sınırlar şöyledir:

Koruma seviyesi	Ortalama iletilen kuvvet	Tek darbedeki üst sınır
Level 1	En fazla 18 kN	En fazla 24 kN
Level 2	En fazla 9 kN	En fazla 12 kN

Sırt koruyucularında Level 2 sınıfı için izin verilen ortalama kuvvet, Level 1 sınırının yarısıdır. Bu nedenle Level 2 sırt koruyucuları daha yüksek laboratuvar darbe sönümleme performansına sahiptir.

---

Göğüs Koruyucularında Level 1 ve Level 2

EN 1621-3:2018 kapsamındaki göğüs koruyucularında seviye değerlendirmesi, eklem ve sırt koruyucularından farklı bir yapıya sahiptir.

Level 1 Göğüs Koruyucusu

Darbe kuvvetinin vücuda iletimini azaltmaya yönelik kuvvet iletim şartlarını karşılar.

Level 2 Göğüs Koruyucusu

Kuvvet iletim şartlarına ek olarak darbenin koruyucu yüzey üzerinde dağıtılmasına yönelik kuvvet dağılım şartlarını da karşılar.

Bu nedenle göğüs koruyucularında Level 2 değerlendirmesi yalnızca daha düşük bir kuvvet değeri anlamına gelmez; darbenin göğüs üzerinde yoğunlaşmasını azaltmaya yönelik kuvvet dağılımı performansını da kapsar.

---

Type A ve Type B Koruyucular

EN 1621-1 kapsamındaki eklem koruyucularında ürün etiketinde Type A veya Type B ifadesi bulunabilir.

Type A

Daha küçük asgari koruma alanına sahip koruyucudur. Genellikle daha kompakt, hafif ve esnek ürün tasarımlarında kullanılır.

Type B

Type A’ya göre daha geniş asgari koruma alanına sahiptir. Daha fazla vücut yüzeyini kapsar ancak ürün tasarımına göre daha fazla alan, ağırlık veya hacim oluşturabilir.

Type A ve Type B ifadeleri doğrudan darbe sönümleme seviyesini göstermez. Darbe seviyesi ayrıca Level 1 veya Level 2 olarak belirtilir.

Örneğin bir koruyucu:

EN 1621-1:2012 – Type B – Level 2

şeklinde işaretlenebilir. Bu işaretleme koruyucunun daha geniş Type B koruma alanına ve Level 2 darbe performansına sahip olduğunu gösterir.

---

Sıcaklık İşaretleri

Bazı EN 1621 koruyucularında aşağıdaki ek işaretler görülebilir:

• T-: Koruyucunun düşük sıcaklık koşullarındaki isteğe bağlı testi geçtiğini gösterir.

• T+: Koruyucunun yüksek sıcaklık koşullarındaki isteğe bağlı testi geçtiğini gösterir.

Bu işaretlerin bulunmaması ürünün standart dışı olduğu anlamına gelmez. Yüksek ve düşük sıcaklık değerlendirmeleri, üreticinin bu performansı ayrıca beyan etmesi hâlinde uygulanan ilave testlerdir. Standartlarda yaklaşık -10 °C düşük sıcaklık ve +40 °C yüksek sıcaklık test koşulları kullanılabilir.

---

EN 1621 ile EN 17092 Arasındaki Fark

EN 1621 ve EN 17092 birbirinden farklı ürün özelliklerini değerlendirir.

EN 1621

Mont veya pantolon içerisinde kullanılan darbe koruyucu parçalarının performansını değerlendirir.

Örnek:

• Omuz koruyucusu

• Dirsek koruyucusu

• Diz koruyucusu

• Kalça koruyucusu

• Sırt koruyucusu

• Göğüs koruyucusu

EN 17092

Motosiklet montu, pantolonu veya takımının bütün olarak koruyucu performansını değerlendirir.

Bu kapsamda giysinin:

• Aşınma dayanımı

• Yırtılma dayanımı

• Dikiş mukavemeti

• Koruyucuları yerinde tutma özelliği

• Ergonomisi

• Genel yapısal bütünlüğü

incelenir.

Bir montun EN 17092 Class A, AA veya AAA sertifikasına sahip olması, içerisindeki bütün koruyucuların otomatik olarak Level 2 olduğu anlamına gelmez. Koruyucuların EN 1621 standardı ve seviye bilgileri ayrıca kontrol edilmelidir.

---

EN 1621 Aşınmaya Karşı Koruma Sağlar mı?

EN 1621 temel olarak mekanik darbe koruyucularını değerlendirir.

Bu standart, mont veya pantolon dış kumaşının asfalt üzerinde sürüklenmeye karşı aşınma dayanımını göstermez. Giysinin aşınma, yırtılma ve dikiş performansı için EN 17092 gibi koruyucu motosiklet giysisi standartları kontrol edilmelidir.

Bu nedenle yalnızca dizlik, dirseklik veya sırtlık üzerinde EN 1621 işaretinin bulunması, mont veya pantolonun tamamının sertifikalı olduğu anlamına gelmez.

---

Ürün Etiketindeki İşaretler Nasıl Okunur?

EN 1621 sertifikalı bir koruyucunun üzerinde veya etiketinde genel olarak şu bilgiler bulunabilir:

• Üretici veya marka bilgisi

• Ürün modeli veya ürün kodu

• Motosiklet sürücüsü piktogramı

• İlgili standart numarası

• Korunan vücut bölgesi

• Type A veya Type B bilgisi

• Level 1 veya Level 2 seviyesi

• Beden veya koruma alanı bilgisi

• T+ veya T- gibi sıcaklık işaretleri

• Üretim ve takip bilgileri

Örnek işaretleme:

EN 1621-1:2012
S – Type B – Level 2

Bu örnekte:

• EN 1621-1:2012: Eklem koruyucusu standardını,

• S: Omuz bölgesini,

• Type B: Daha geniş koruma alanını,

• Level 2: Daha yüksek darbe sönümleme seviyesini

ifade eder.

Ürün üzerindeki gerçek işaretleme ve üretici talimatları her zaman esas alınmalıdır.

---

Doğru Konumlandırmanın Önemi

Sertifikalı bir koruyucunun etkili olabilmesi için korunması gereken bölgenin üzerinde doğru şekilde konumlandırılması gerekir.

Örneğin:

• Dirsek koruyucusu dirsekten aşağı veya yukarı kaymamalıdır.

• Diz koruyucusu sürüş pozisyonunda diz kapağını örtmelidir.

• Omuz koruyucusu omuz eklemi üzerinde kalmalıdır.

• Sırt koruyucusu kullanıcının vücut ölçüsüne uygun olmalıdır.

• Mont veya pantolon çok bol olmamalıdır.

• Koruyucu cepleri ve ayar sistemleri doğru kullanılmalıdır.

Koruyucu kaza sırasında yerinden kayarsa, sertifikalı olmasına rağmen hedeflenen vücut bölgesini yeterince koruyamayabilir.

---

Sırt Koruyucusu Yerine Sünger Kullanılabilir mi?

Bazı motosiklet montlarının sırt bölümünde ince ve yumuşak bir dolgu bulunabilir. Bu parça her zaman sertifikalı bir sırt koruyucusu değildir.

Gerçek bir sırt koruyucusunda:

• EN 1621-2:2014 standardı,

• Level 1 veya Level 2 bilgisi,

• Koruyucu tipi,

• Beden veya koruma alanı,

• Üretici işaretlemesi

aranmalıdır.

Üzerinde standart ve seviye bilgisi bulunmayan basit sünger dolgular, sertifikalı sırt koruyucusu olarak değerlendirilmemelidir.

---

Koruyucuların Bakımı

Koruyucuların performansının korunması için:

• Üreticinin temizlik talimatlarına uyulmalıdır.

• Koruyucu, üretici izin vermediği sürece çamaşır makinesinde yıkanmamalıdır.

• Yüksek sıcaklıkta kurutulmamalıdır.

• Doğrudan ısı kaynağı üzerinde bırakılmamalıdır.

• Kimyasal çözücüler ve sert temizleyiciler kullanılmamalıdır.

• Delinmiş, çatlamış veya kalıcı şekilde deforme olmuş koruyucular kullanılmamalıdır.

• Kaza geçiren koruyucular gözle görülür hasar bulunmasa bile kontrol edilmelidir.

• Koruyucu cepleri, kayışlar ve sabitleme sistemleri düzenli olarak incelenmelidir.

• Üreticinin belirttiği kullanım ömrü ve değiştirme şartları dikkate alınmalıdır.

---

Önemli Bilgilendirme

EN 1621 standardı, motosiklet koruyucularının belirli laboratuvar koşullarındaki darbe performansını gösterir. Bu sertifika, kazalarda yaralanmanın tamamen önleneceği veya ürünün her türlü darbeye karşı koruma sağlayacağı anlamına gelmez.

Koruma performansı;

• Kazanın şiddetine,

• Darbenin yönüne,

• Temas edilen yüzeye,

• Koruyucunun doğru konumuna,

• Ürünün beden uyumuna,

• Koruyucunun yaşına ve fiziksel durumuna

bağlı olarak değişebilir.

Motosiklet kullanırken sertifikalı darbe koruyucularına sahip mont ve pantolon; uygun standartlara sahip kask, eldiven, motosiklet botu ve diğer koruyucu ekipmanlarla birlikte kullanılmalıdır.

Ürüne özel kesin koruma seviyesi için ürün etiketi, kullanım kılavuzu, AB Uygunluk Beyanı ve ürüne ait resmî sertifikasyon belgeleri esas alınmalıdır.