Sertifika
ECE 22.06 Kask Sertifikası
ECE 22.06 Kask Güvenlik Standardı
Daha kapsamlı testler, daha güncel güvenlik kriterleri
ECE 22.06, motosiklet ve moped sürücüleri ile yolcuları için üretilen koruyucu kaskların güvenlik performansını değerlendiren uluslararası tip onayı standardıdır. Resmî adıyla Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu 22 No.lu Regülasyonun 06 Serisi, yaygın olarak ECE 22.06, UN R22.06 veya ECE R22.06 şeklinde ifade edilir.
Bu düzenleme; kaskın darbe emme performansından bağlantı sistemine, görüş alanından vizörün optik özelliklerine, çene korumasından açılı darbelerde oluşan dönme kuvvetlerine kadar çok sayıda güvenlik kriterini kapsar. Regülasyonun 06 serisi 3 Ocak 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
ECE 22.06 sertifikası ne anlama gelir?
ECE 22.06, günlük kullanımda “sertifika” olarak adlandırılsa da teknik açıdan bir ürün tip onayı veya homologasyonudur.
Bu onay, markanın ürettiği bütün kasklara genel olarak verilmez. Onay;
-
Belirli bir kask modeline,
-
Kaskın gövde ve iç koruma yapısına,
-
Belirli beden veya beden aralıklarına,
-
Çene koruması türüne,
-
Kullanılan vizörlere,
-
Onay kapsamında bulunan aksesuar ve donanım yapılandırmalarına
bağlı olarak düzenlenir.
Üretici tarafından sunulan kask tipi, yetkili teknik servis veya test kuruluşu tarafından ilgili laboratuvar testlerine tabi tutulur. Testlerin başarıyla tamamlanmasının ardından yetkili tip onayı kurumu tarafından kaska özel bir homologasyon numarası verilir.
Onay alındıktan sonra üreticinin seri üretimde de test edilen ürünle aynı teknik özellikleri koruması gerekir. Bu süreç Üretim Uygunluğu – Conformity of Production, CoP kontrolleriyle takip edilir. Dolayısıyla ECE 22.06 yalnızca tek bir test numunesinin değerlendirilmesini değil, onaylanan ürün tipinin üretim sürecindeki devamlılığını da kapsar.
ECE 22.06 neden geliştirildi?
ECE 22.06, önceki ECE 22.05 düzenlemesinin geliştirilmiş ve daha kapsamlı hâlidir.
Gerçek motosiklet kazalarında kasklar her zaman yüzeye tam dik açıyla çarpmaz. Kazaların önemli bir bölümünde baş ve kask yüzeye açılı biçimde temas eder. Bu durum doğrusal darbenin yanında baş üzerinde dönme hareketi oluşturan kuvvetlerin de meydana gelmesine neden olabilir.
ECE 22.06 ile birlikte test sürecine;
-
Daha fazla darbe noktası,
-
Düşük hızlı darbe testleri,
-
Daha yüksek enerjili darbe testleri,
-
Açılı ve dönme hareketi oluşturan darbe testleri,
-
Farklı kask bedenlerinin daha kapsamlı değerlendirilmesi,
-
Modüler kasklara yönelik ek kontroller,
-
Vizör ve kask aksesuarlarına ilişkin genişletilmiş koşullar
eklenmiştir.
Bu testlerin amacı, laboratuvar değerlendirmelerini farklı hız ve darbe türlerinin görülebildiği gerçek kaza koşullarına daha fazla yaklaştırmaktır. Birleşik Krallık Ulaştırma Bakanlığına bağlı SHARP tarafından da ECE 22.06 testlerinin hem yüksek hızlı kazaları hem de düşük hızlı düşmeleri daha kapsamlı biçimde ele aldığı belirtilmektedir.
ECE 22.06 kapsamında uygulanan başlıca testler
1. Doğrusal darbe emme testleri
Kask, içerisine ölçüm sensörleri yerleştirilmiş standart bir kafa kalıbına takılır ve belirlenmiş hızlarda farklı yüzeylere çarptırılır. Kaskın baş bölgesine ilettiği kuvvet ve ivme değerleri ölçülür.
Testler yalnızca kaskın ön, arka, yan ve üst bölgeleriyle sınırlı değildir. Önceden belirlenen darbe noktalarının yanında, kaskın farklı bölgelerinden seçilen ek darbe noktaları da değerlendirmeye alınabilir.
ECE 22.06 kapsamında kullanılan temel doğrusal darbe seviyeleri şöyledir:
| Test türü | Darbe hızı | En yüksek doğrusal ivme | HIC sınırı |
|---|---|---|---|
| Standart doğrusal darbe | 7,5 m/s | En fazla 275 g | En fazla 2.400 |
| Yüksek enerjili darbe | 8,2 m/s | En fazla 275 g | En fazla 2.880 |
| Düşük enerjili darbe | 6,0 m/s | En fazla 180 g | En fazla 1.300 |
HIC – Head Injury Criterion, ölçülen ivmenin büyüklüğünü ve etki süresini birlikte değerlendiren bir baş yaralanması kriteridir. Bu değerler bir kazada yaralanma yaşanmayacağını garanti etmez; kaskın test koşullarında belirlenen azami sınırların altında performans göstermesi gerektiğini ifade eder.
2. Açılı ve dönme etkili darbe testi
ECE 22.06’nın en önemli yeniliklerinden biri oblik, yani açılı darbe testidir.
Bu testte kask, yüzeye dik olarak değil, sürtünme oluşturan açılı bir test yüzeyine çarptırılır. Böylece gerçek kazalarda görülebilen kayma ve dönme hareketleri laboratuvar ortamında oluşturulur.
Test sırasında sensörlü kafa kalıbına aktarılan;
-
Dönme ivmesi,
-
Dönme hareketinin büyüklüğü,
-
Beyin yaralanması değerlendirmesinde kullanılan BrIC değeri
ölçülür.
Oblik darbe testi yaklaşık 8,0 m/s hızda gerçekleştirilir. Tepe bileşke dönme ivmesinin 10.400 rad/s², BrIC değerinin ise 0,78 sınırını aşmaması gerekir.
3. Kaskın baştan çıkma ve yuvarlanma testi
Kaskın darbe sırasında kullanıcının başından çıkmaması gerekir. Bu nedenle kaskın farklı yönlerden uygulanan kuvvetler altında baş üzerinden sıyrılıp sıyrılmadığı kontrol edilir.
Test sırasında;
-
Kaskın kafa üzerindeki dengesi,
-
Arkaya veya öne doğru yuvarlanması,
-
Bağlantı sisteminin kaskı yerinde tutabilmesi,
-
Kaskın normal kullanım konumunu koruması
değerlendirilir.
Doğru bedende olmayan veya çene bağlantısı düzgün kapatılmamış bir kask, teknik olarak onaylı olsa bile kullanıcıya beklenen korumayı sağlayamayabilir.
4. Çene kayışı ve bağlantı sistemi testleri
Kaskın çene kayışı, tokası ve bağlantı noktaları dinamik ve statik yüklere karşı test edilir.
Bu testlerde;
-
Çene kayışının kopmaması,
-
Bağlantı noktalarının gövdeden ayrılmaması,
-
Kayışın izin verilen değerden fazla uzamaması,
-
Tokanın kendiliğinden açılmaması,
-
Kullanıcının gerektiğinde tokayı açabilmesi,
-
Bağlantı sisteminin yük altında görevini sürdürmesi
beklenir.
Kask kullanılırken çene kayışı her zaman kapatılmalı ve kayış ile çene arasında yaklaşık bir parmaklık boşluk bırakacak biçimde ayarlanmalıdır.
5. Çene koruması testleri
Tam kapalı ve modüler kasklarda çene bölümünün koruyucu niteliği ayrıca değerlendirilir.
Koruyucu çene barı bulunan kasklarda çene bölgesinin darbeye karşı dayanımı, deformasyonu ve kaskın diğer bölümleriyle olan bağlantısı kontrol edilir.
Kask tipine göre homologasyon etiketinde aşağıdaki harflerden biri bulunabilir:
J
Kaskın koruyucu alt yüz veya çene bölümüne sahip olmadığını gösterir. Genellikle açık veya jet tipi kasklarda görülür.
P
Kaskın darbeye karşı test edilmiş koruyucu bir çene bölümüne sahip olduğunu gösterir. Tam kapalı kasklarda yaygın olarak kullanılır.
NP
Kaskta alt yüzü kapatan bir parça bulunduğunu ancak bu parçanın darbeye karşı koruyucu çene barı olarak onaylanmadığını gösterir.
P/J
Hareketli veya çıkarılabilir koruyucu çene barına sahip modüler kaskın hem kapalı hem de açık kullanım yapılandırması için ilgili gereklilikleri karşıladığını gösterir.
Modüler bir kaskın yalnızca görünüşüne bakılarak çene barı açık biçimde kullanılabileceği düşünülmemelidir. Açık kullanım için homologasyon etiketinde P/J sınıflandırmasının bulunması kontrol edilmelidir.
6. Vizör testleri
ECE 22.06 düzenlemesi, kask vizörlerini de kapsar. Vizör kaskla birlikte veya ayrı bir tip onayı kapsamında değerlendirilebilir.
Vizör üzerinde gerçekleştirilen başlıca kontroller şunlardır:
-
Görüş alanının yeterliliği,
-
Işık geçirgenliği,
-
Optik netlik,
-
Görüntüde kırılma veya bozulma oluşması,
-
Çizilme ve aşınma dayanımı,
-
Küçük cisim darbelerine karşı direnç,
-
Vizörün kırılma davranışı,
-
Açılıp kapanma mekanizması,
-
Kask üzerindeki bağlantı güvenliği.
Buğu önleyici özellik beyan edilen vizörlerde, ilgili buğu geciktirme performansı için ilave ve isteğe bağlı test koşulları uygulanabilir.
7. Görüş alanı kontrolü
Kaskın kabuk yapısı, iç pedleri, güneş vizörü, ana vizörü ve çene bölümü sürücünün güvenli görüş alanını tehlikeli ölçüde daraltmamalıdır.
Bu nedenle yatay ve dikey görüş alanları, standart kafa kalıbı üzerinde belirlenen referans noktalarına göre ölçülür. Kaskın kenarları veya aksesuarları, yönetmelikte tanımlanan asgari görüş alanının içine girmemelidir.
8. Dış yüzey ve çıkıntı kontrolleri
Kask yüzeyindeki çıkıntılar, havalandırma parçaları, bağlantı elemanları ve dekoratif parçalar ayrıca değerlendirilir.
Kaskın dış yüzeyi bir kaza sırasında yol yüzeyine takılarak başa ilave dönme kuvveti aktarmamalıdır. Dış parçaların tehlikeli biçimde çıkıntı yapmaması, gerektiğinde kırılması veya yüzey üzerinde kaymaya izin verecek şekilde tasarlanması beklenir.
9. Sıcaklık, nem ve çevresel koşullandırma
Kasklar yalnızca oda sıcaklığında test edilmez. Test numuneleri farklı çevresel koşullara maruz bırakıldıktan sonra güvenlik değerlendirmesine alınabilir.
Bu koşullar arasında;
-
Yüksek sıcaklık,
-
Düşük sıcaklık,
-
Nem ve su etkisi,
-
Ultraviyole ışınım,
-
Belirlenmiş yüzey ve malzeme koşullandırmaları
bulunur.
Amaç, kask malzemelerinin farklı kullanım ve iklim şartlarından sonra da gerekli koruma performansını sürdürebildiğini değerlendirmektir. UN-ECE tip onayı testleri sıcak ve soğuk koşullandırma sonrasında darbe emme testlerini, bağlantı sistemi dayanımını, vizör ve görüş alanı kontrollerini içermektedir.
10. Aksesuar ve interkom uyumluluğu
Kaskın üretici tarafından belirli bir aksesuar, kamera bağlantısı, interkom, hoparlör veya mikrofon sistemiyle kullanılmak üzere hazırlanması durumunda, bu donanımın kaskın koruyucu yapısı üzerindeki etkisi değerlendirmeye alınabilir.
Kask üzerinde gelişigüzel delik açılması, kabuğun kesilmesi, EPS darbe emici malzemenin oyulması veya onaylanmamış sert parçaların eklenmesi kaskın homologasyon kapsamında değerlendirilen yapısını değiştirebilir.
Bu nedenle yalnızca kask üreticisinin izin verdiği montaj bölgeleri ve uyumlu aksesuarlar kullanılmalıdır. UN R22.06’nın güncel ek düzenlemelerinde kask aksesuarları ve evrensel aksesuar montaj alanları için de özel hükümler bulunmaktadır.
ECE 22.06 etiketi nasıl okunur?
ECE 22.06 onaylı bir kaskta, çoğunlukla çene kayışına dikilmiş veya kaskın iç kısmına sabitlenmiş bir homologasyon etiketi bulunur.
Etiket üzerindeki temel bilgiler şu şekildedir:
Daire içerisindeki “E” harfi
Ürünün Birleşmiş Milletler tip onayı sistemi kapsamında onaylandığını gösterir.
E harfinin yanındaki sayı
Onayı veren ülkenin yetkili makamını belirtir. Örneğin E4, onayın Hollanda tarafından verildiğini gösterir.
Bu sayı kaskın üretildiği ülkeyi göstermez. Yalnızca tip onayını düzenleyen ülke makamını ifade eder.
Onay numarasının ilk iki rakamı
Onayın hangi değişiklik serisine göre verildiğini belirtir. ECE 22.06 onaylarında homologasyon numarasının ilk iki rakamı 06 olmalıdır.
Örnek gösterim:
E4 061406/P
Bu örnekte:
-
E4: Onayı veren ülke makamı,
-
06: Regülasyonun 06 değişiklik serisi,
-
1406: Kaska ait tip onayı numarası,
-
P: Koruyucu çene barı sınıflandırmasıdır.
Onay numarasının ilk iki rakamının “06” olması, ürünün ECE 22.06 gereklilikleri kapsamında onaylandığını gösterir.
Satın alırken nelere dikkat edilmelidir?
Bir ürünün kutusunda veya internet sayfasında yalnızca “ECE 22.06 uyumlu” yazması tek başına yeterli doğrulama değildir.
Kask üzerinde;
-
Daire içerisinde E işareti,
-
Yetkili ülke kodu,
-
İlk iki rakamı 06 olan homologasyon numarası,
-
J, P, NP veya P/J kask sınıfı,
-
Beden bilgisi,
-
Üretici veya marka tanımlaması
kontrol edilmelidir.
Gerekli durumlarda ürünün tip onayı belgesi satıcıdan, distribütörden veya üreticiden talep edilebilir. Belgedeki marka, model, beden aralığı, vizör ve kask sınıflandırması satın alınan ürünle eşleşmelidir.
ECE 22.06 neyi garanti etmez?
ECE 22.06, belirlenmiş test koşullarını karşılayan kasklar için asgari bir güvenlik seviyesi oluşturur. Ancak:
-
Hiçbir kask bütün kazalarda yaralanmayı tamamen önleyemez.
-
Sertifika, kaskların birbirine göre güvenlik sıralamasını göstermez.
-
Sınır değerleri karşılayan bütün kasklar aynı ECE 22.06 işaretini taşır.
-
Kullanıcının başına uygun olmayan bir kask beklenen korumayı sağlayamayabilir.
-
Çene kayışı kapatılmadan kullanılan kask baştan çıkabilir.
-
Darbe görmüş, değiştirilmiş veya hasarlı bir kask başlangıçtaki performansını korumayabilir.
-
Sertifika; konfor, rüzgâr sesi, havalandırma, aerodinamik sessizlik veya kullanım rahatlığı için bir kalite derecelendirmesi değildir.
SHARP gibi bağımsız test programları, ECE tip onayının ötesinde ilave testler uygulayarak kaskların performansını karşılaştırmalı biçimde değerlendirebilir. ECE 22.06 ise öncelikle bir geçti/kaldı tip onayı standardıdır.
Güvenli kullanım uyarısı
Yeterli koruma için kask başınıza tam oturmalı ve çene bağlantısı güvenli biçimde kapatılmalıdır.
Kask;
-
Baş üzerinde serbestçe dönmemeli,
-
Öne veya arkaya kolayca kaymamalı,
-
Rahatsız edici seviyede baskı oluşturmadan sıkı oturmalı,
-
Her kullanımda çene kayışı kapatılarak kullanılmalıdır.
Şiddetli bir darbeye maruz kalan kaskta dışarıdan görülebilir bir hasar bulunmasa bile iç darbe emici malzeme zarar görmüş olabilir. Böyle bir kask yeniden kullanılmamalı ve yenisiyle değiştirilmelidir.
Önemli bilgilendirme
Bu sayfa, ECE 22.06 güvenlik standardı hakkında tüketicileri bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Ürün üzerinde bulunan homologasyon etiketi ve ürüne ait resmî tip onayı belgesi esas alınmalıdır.
UN R22.06 teknik düzenlemesi zaman içerisinde ek düzenlemeler ve supplement adı verilen güncellemelerle değiştirilebilir. Bir ürünün uygunluğu değerlendirilirken onayın verildiği tarihte yürürlükte bulunan resmî regülasyon metni, tip onayı belgesi ve yetkili kurum kayıtları dikkate alınmalıdır. 06 serisine ait üçüncü ek düzenleme 10 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
